Yumuşakçalar, omurgasız canlıların en büyük ve en çeşitli grubudur. Bu devasa taksonomik aile, kabuklu veya kabuksuz, denizden tatlı suya, hatta karasal ortamlara kadar geniş bir yelpazede yaşam alanı bulur. Temel anatomik yapıları genellikle müsilaj salgılayan bir gövde, bağırsak boşluğu ve hareket için kullanılan ayak bölgesinden oluşur. Peki bu gruba tam olarak hangi canlılar girer?
En bilinen alt gruplardan biridir. İki adet kireçli kabuk parçasıyla korunurlar ve filtre beslenirler.
Ortak: Tatlı suların en yaygın yumuşakçalarından biridir.
Midye ve İstiridye: Tuzlu sularda bulunur, gıda maddesi olarak çok tüketilir.
Püf noktası:* Bu canlıların çoğu hareketsizdir; yumuşak ayaklarını sadece yer değiştirmek için değil, kuma tutunmak için kullanırlar.
Tek bir kabuğa sahip olan ve genellikle sarmal bir yapıda olan bu grup, yumuşakçıların en büyük alt taksonudur.
Karada: Salyangozlar ve deniz salyangozları.
Denizde: Hiyerarşik olarak daha kompleks yapılar gösterirler; örneğin deniz tarağı (nautilus) bu grubun ilkel bir temsilcisidir.
* Tekrarlayan yapı: Birçok türde kabuk, canlı büyüdükçe sarmal şeklinde üzerine eklenir.
Bu grup, yumuşakçalar arasında en gelişmiş sinir sistemine ve zekaya sahip olanlardır. Kabukları içe göçmüştür veya tamamen kaybolmuştur.
Ahtapot ve Mürekkepbalığı: Hızlı hareket edebilen, avcı ve zeki canlılardır.
Kalamar: Ticari açıdan çok önemli, silindirik gövdeli türlerdir.
* Çekirge balığı (Sepia): Yassı gövdeli, gölge oyunu yapabilen türlerdir.
Eğer bir canlıyı yumuşakça olarak sınıflandırmak istiyorsan, kabuğun varlığına değil, anatomik yapıya bak. Örneğin, ahtapotun kabuğu yoktur ama yine de bir yumuşakçadır. Bunun nedeni, vücudunun yumuşak, kaslı bir ayaktan ve iç organların özel bir boşlukta (mantle cavity) yer almasıdır. Deniz kenarında toplayacağın her kabuklu canlıyı bu dört ana başlıktan biriyle eşleştirmeye çalışırsan, biyolojik çeşitliliği çok daha net kavrayabilirsin. Özellikle salyangozların kabuğunun saat yönünde mi yoksa tersine mi sarmaladığı (chirality) gibi detaylar, tür belirlemede kritik ipuçları verir.