Question

Peritonit nedir ?

Answer 1

Peritonit, karın boşluğunun iç yüzeyini kaplayan zarın (periton) iltihaplanmasıdır. Tıbbi olarak akut, hayatı tehdit eden bir acil durum olarak kabul edilir. Genellikle bağırsaklarda meydana gelen bir delinme (perforasyon) sonucu bağırsak içeriğinin karın boşluğuna sızmasıyla başlar. Bu içerik, yüksek yoğunlukta bakteri barındırdığı için kısa sürede şiddetli bir enfeksiyon ve sepsis tablosu oluşturur.

Peritonit’in iki ana tipi vardır:

• Sekonder Peritonit: En sık görülen türdür. Apandisit iltihabı, ülser perforasyonu veya divertikülit gibi iç organ kaynaklı bir yaralanmadan veya delinmeden kaynaklanır.
• Birincil (Primer) Peritonit: Nedeni belirsizdir, genellikle immün sistemi zayıf hastalarda (özellikle siroz veya nefrotik sendromu olanlarda) kan yoluyla yayılan bakterilerin peritoneuma yerleşmesiyle ortaya çıkar.

Belirtileri Tanımak Hayati Önem Taşır
Klinik tablo genellikle ani ve şiddetli başlar. En karakteristik bulgu, bilgiç muayenesinde pozitif olan, karın duvarının tahta gibi sertleşmesidir (rigidite). Bunun yanı sıra:
Şiddetli, sürekli ve yayılan karın ağrısı,
Ateş ve titreme,
Bulantı, kusma ve gaz çıkamaması,
Hızlı nabız (taşikardi) ve düşük tansiyon (hipotansiyon)

gibi belirtiler görülür. Ağrı genellikle bağırsak delinmenin olduğu bölgede başlar, ardından tüm karına yayılır.

Tanı ve Tedavi Yaklaşımı
Tanıda fizik muayene kadar görüntüleme yöntemleri de kritiktir. Batın BT (Bilişsel Tomografi) taraması, delinme yerini ve serbest sıvıyı tespit etmede altın standarttır. Ayrıca karın içinden aspire edilen sıvının mikroskobik incelemesi (peritoneal lavaj) kesin tanıda yol göstericidir.

Tedavide zamanlama her şeyi belirler. Mutlak tedavi yöntemi acil cerrahi müdahaledir. Ameliyat sırasında delinme onarılır, enfekte doku temizlenir ve karın boşluğu yıkanır. Aynı anda geniş spektrumlu intravenöz antibiyotik tedavisine başlanır. Erken tanı ve müdahale, mortalite oranını (ölüm riskini) belirgin şekilde düşürür. Geciken her saat, sepsis ve çoklu organ yetmezliği riskini artırır.

Pratik Bir Uyarı:
Eğer ani başlayan, giderek şiddetlenen ve karın duvarında sertliğe yol açan bir ağrı yaşıyorsan, mutlaka en yakın acil servise başvurmalısın. Bu süreçte ağrı kesici alarak semptomları bastırmaya çalışmak, klinik tabloyu maskeleyebilir ve tanıyı zorlaştırarak tedaviyi geciktirebilir. Unutma, bu durum beklemeye gelmez; erken müdahale hayat kurtarır.