Pişilerim genelde çok yağlı oluyor ve ağır geliyor. Hem pratik hem de hafif, içi boş puf puf kabaran pişi sırrını merak ediyorum.
Pişinin yağ çekmemesinin ve puf gibi kabarmasının en kritik anahtarı, hamurun kıvamı ve kızartma tekniğidir. Çoğu kişi "hafif olsun" diye hamuru fazla yumuşak ve ıslak yapar; bu da pişiye yağ emdiren baş numaralı sebeptir. Gerçekten puf puf kabaran, dışı çıtır içi pamuk gibi olan pişi için hamuru kulak memesi kıvamından biraz daha sert, ancak ele yapışmayan bir konsistans elde etmen gerekir. İnce açıp çok az unladığın bir hamurdan dağlar gibi kabarabilirsin, yeter ki yağ oranını kontrol edebilesin.
Pişi hamuru için 3 su bardağı un, 1 paket instant maya, 1 tatlı kaşığı tuz, 1 tatlı kaşığı toz şeker ve ılık su kullan. Toz şeker, mayanın aktif hale gelmesini hızlandırır ve kabarmayı destekler. Hamuru yoğurduktan sonra en az 30-45 dakika dinlendirmen şart. Bu süre zarfında gluten ağları gevşer ve hamur daha esnek hale gelir. Dinlendirme süresini kısaltırsan, pişideki kabarma potansiyeli ciddi şekilde düşer.
Asıl sihir burada gizli. Pişileri çok sıcak olmayan yağda pişirmelisin. Eski usul pişiler genelde orta-kısık ateşte, yavaş yavaş kızarır. Eğer yağ çok sıcaksa, dış yüzey anında yanar, iç hamur ise çiğ kalır ve yağ emmeye devam eder. Tereyağı veya zeytinyağı karışımı kullanman lezzeti artırır; tereyağı kokusunu verir, zeytinyağı ise duman noktasını yükselterek daha temiz bir kızartma sağlar.
Pratik İpucu: Pişiyi yağın içine attığın anda, eğer hemen yüzeye çıkıp kabarıyorsa yağ doğru sıcaklıkta demektir. Eğer dibe çöküp orada kalıyorsa yağ soğuk demektir, ateşi biraz aç. Pişi yüzeye çıktığında altını kontrol et; altı hafif altın rengi olana kadar dokunma. Altı kızardığında, çatal veya maşa ile yumuşacık bir şekilde delikler aç. Bu delikler, içerdeki buharın kaçmasını sağlayarak pişinin daha da şişmesini ve yağın içine sızmasını engeller.
Benim denediğim en etkili yöntem, pişiyi yağdan çıkardıktan sonra yağ kâğıdı üzerine değil, ızgara veya tel süzgeç üzerine koymaktır. Kağıt, altındaki nemi emer ve pişinin dibini ıslatıp ağırlaştırır. Tel süzgeç ise havayla teması keser, böylece pişi hem nefes alır hem de yağ tamamen süzülür. Sonuçta elde edeceğin, dilimlediğinde içindeki gözeneklerin göründüğü, ağzında dağılan ve asla yağlanmayan o ideal pişi olacaktır. Bir dahaki pişinde hamuru biraz daha sert tutarak ve yağ sıcaklığını sabit tutarak farkı hemen göreceksin.
Pişinin yağ çekmemesi ve puf-puf kabarması, aslında hamurun kimyasal yapısı ile pişirme tekniğinin mükemmel dengesine dayanır. Çoğu kişinin yaptığı en büyük hata, hamuru fazla yoğurmak ya da yanlış fritöz sıcaklığını seçmektir. Hafif, içi boş ve yağsız pişi için aşağıdaki adımları harfiyen uygulaman gerekir.
Hamurunu hazırlarken unun yarısında eritilmiş tereyağı kullan. Tereyağı, unun gluten ağlarını kısaltarak hamuru yumuşatır ve kızgın yağda gevrekleşmesini sağlar. Hamuru yoğururken sıcak suyu yavaş yavaş ekle; su ne kadar sıcak olursa hamur o kadar elastik olur. Hamuru fazla yoğurma. Doyurucu, ipeksi bir kıvam yakalayınca bırak. Hamurun üzerini örtüp dinlenmesi için en az 30-40 dakika bekle. Bu sürede gluten gevşer, kabarma potansiyeli artar.
Hamuru açarken çok kalın yapma. İdeal kalınlık, parmak ucuyla bastırdığında altındaki masayı hafifçe görebileceğin ince bir tabaka olmalıdır. Ancak dikkat et: Kenarları çok inceleme. Kenarlar ince kalırsa yağ içine girer, pişi şişkin görünür ama içi boş kalmaz, yağ emicilik artar. Merkez kısmı ince, kenarları ise orta kalınlıkta olmalı. Pişinin puf-puf olması için hamuru avucunun içinde hafifçe sıkıp açma işlemi yap; bu, hava kabarcıklarının korunmasına yardımcı olur.
En kritik nokta yağ sıcaklığıdır. Yağın 170-180 derece arasında olması gerekir. Soğuk yağda pişirirsen pişi yağ çeker; çok sıcak yağda ise dışı yanar, içi çiğ kalır. Sıcaklığı test etmek için bir tutam un at; unlar hemen köpürüp kahverengine dönerse yağ hazır demektir.
Bir de forumcuların bildiği ama çoğu kişinin bilmediği pratik bir taktik var: Kızartma yağına bir çay kaşığı tuz ekle. Tuz, yağın yüzey gerilimini değiştirir ve pişinin yüzeyinde mikro kabarcıklar oluşmasını hızlandırarak yağın içine sızmasını engeller.
Pişiyi yağın içine attığında su sesi çıkmalı. Eğer ses çıkmıyorsa yağ soğuk demektir, hemen ocak alevini artır. Pişiyi çevirirken acele etme. Bir tarafı altın sarısı ve gerginleşene kadar bekleyin. Hemen çevirirsen hamur yağ çeker. İkinci tarafını da aynı şekilde pişir.
Pişiyi yağdan çıkardığında onu kağıt havlu üzerine değil, delikli bir süzgeç veya tel ızgara üzerine koy. Kağıt havlu pişinin buharını hapseder, altı ıslanır ve yağ emilimi artar. Tel ızgarada, buharın her yöne kaçmasına izin vererek pişinin dışının kurumasını ve yağın tamamen süzülmesini sağlarsın.
Bu yöntemlerle hazırladığın pişi, dışı çıtır, içi bembeyaz ve havadar, ağırlığı hissedilmeyen o ideal lezzete ulaşacaktır. Bir sonraki denemende mutlaka tuzlu yağ ve tel süzgeç yöntemini dene, farkı ilk lokmada anlarsın.
Yağ çekmeyen, hafif ve puf puf kabaran pişi yapmak için asıl sırrın un miktarı değil, hamurun dinlendirilmesi ve kızartma tekniği olduğunu bilmelisin. Çoğu kişi hamuru yoğurup hemen açtığı için pişi sertleşir ve yağ emiciliği artar.
Pişi hamuru için en ideal oran şudur: 3 su bardağı un, 1 tatlı kaşığı tuz, 1 paket instant maya (veya 1 çay kaşığı kuru maya) ve 1 su bardağı ılık su. Eğer daha hafif bir doku istiyorsan, suyun yarısını ayran veya kefir ile değiştir. Asitli süt ürünleri, gluten ağını gevşeterek pişinin daha yumuşak kalmasını sağlar. Hamuru kulak memesi kıvamından biraz daha yumuşak olacak şekilde yoğur. Asla unu fazla ekleme, sert hamur yağ çeker.
Hamuru yoğurduktan sonra üzerini streç filmle kapat ve oda sıcaklığında en az 30-45 dakika dinlendir. Bu süre, mayanın çalışması ve glutenin gevşemesi için şart. Dinlenen hamur açıldığında kendini toparlar, pişerken ise içerdiği hava kabarcıkları sayesinde puf puf kabarıp içi boş kalır.
Pişinin yağ çekmemesinin en büyük sebebi, yüzey kuruluğu ve yağ sıcaklığıdır.
Ben kendi mutfağımda, hamuru dinlendirdikten sonra incelikte (yaklaşık 3-4 mm) açıp, yağda kızartırken kapağını aralık bırakıyorum. Bu, buharın kaçmasını sağlayıp pişinin iç yapısının kuru ve havadar kalmasına yardımcı oluyor. Ayrıca, pişileri yağdan çıkardıktan sonra mutlaka kağıt havlu üzerinde bekletiyorum. Fazla yağ, bu havluda emilirken pişi ağırlaşmadan hafif kalır.
Sonuç olarak; sabırla dinlendirme, doğru yağ sıcaklığı ve kısa kızartma süresi üçlüsüyle, yağ çeken değil, ağızda eriyen puf puf pişiler elde edeceksin.