Question

AİHM açılımı nedir ?

Answer 1

AİHM'in açılımı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'dir.

Bu kurum, Avrupa Konseyi'ne üye devletlerin, imzaladıkları Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)'nden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini denetleyen uluslararası bir yargı organıdır. Merkezi Fransa'nın Strazburg şehrindedir.

Görevi ve Amacı

AİHM'in temel görevi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleriyle güvence altına alınan hak ve özgürlüklerin üye devletler tarafından ihlal edildiği iddialarını inceleyerek, bu ihlallerin varlığını tespit etmek ve gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamaktır. Bu, senin veya herhangi bir bireyin ulusal düzeydeki tüm hukuk yollarını tükettikten sonra hala haklarının ihlal edildiğine inanıyorsan başvurabileceğin son çare niteliğindedir.

Başvuru Süreci ve Püf Noktaları

Mahkemeye başvurabilmek için belirli şartları yerine getirmen gerekiyor. İşte sana uzman tecrübesiyle söyleyebileceğim en kritik noktalar:

1. İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi: Bu en önemli püf noktasıdır. AİHM'e başvurmadan önce, iddia ettiğin hak ihlalinin düzeltilmesi için kendi ülkenin yargı sistemindeki tüm başvuru yollarını (ilk derece mahkemesi, istinaf, Yargıtay/Danıştay, hatta Anayasa Mahkemesi gibi) eksiksiz bir şekilde kullanmış olman şart. Aksi takdirde, başvurunun kabul edilemez bulunma ihtimali çok yüksektir. Mahkeme, senin yerine iç hukuk yollarını kullanmaz, sadece ulusal yargının son kararlarını denetler.
2. Süre Sınırı: İç hukuk yollarını tükettiğin nihai kararın kesinleştiği tarihten itibaren dört ay içinde AİHM'e başvurmuş olman gerekiyor. Bu süre de kesin ve bağlayıcıdır; kaçırırsan başvurun reddedilir. Eskiden altı ay olan bu süre, Mahkeme'nin iş yükünü hafifletmek amacıyla kısaltıldı.
3. Sözleşme Kapsamında Bir İhlal: İddia ettiğin ihlalin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi veya ek protokollerinde güvence altına alınmış bir hakka ilişkin olması gerekir. Örneğin, "adil yargılanma hakkı", "yaşam hakkı", "ifade özgürlüğü", "mülkiyet hakkı" gibi.

Kararlarının Niteliği ve Etkisi

AİHM'in verdiği kararlar bağlayıcıdır. Yani, Mahkeme bir devletin Sözleşme'yi ihlal ettiğine karar verirse, ilgili devlet bu karara uymak, ihlali gidermek ve gerektiğinde mağdurlara tazminat ödemek zorundadır. Bu, sadece bireysel davayı çözmekle kalmaz, aynı zamanda üye devletlerin yasal ve idari sistemlerinde insan haklarına daha uygun düzenlemeler yapmalarını da teşvik eder. Senin ülken için çıkan bir karar, benzer durumdaki diğer vatandaşların haklarının korunması için de emsal teşkil edebilir.

Özetle, AİHM, Avrupa'da insan hakları standartlarını belirleyen, denetleyen ve ihlaller karşısında adaleti sağlayan hayati bir organdır. Ancak, ona başvurmadan önce attığın her adımın hukuki sağlamlığını çok iyi kontrol etmelisin.