Reddediyorum mu redediyorum mu doğru yazılışı?

Question

Türkçede sıkça karıştırılan fiil çekimlerinden biri. Bu yaygın yazım yanlışını öğrenerek kelime bilginizi güçlendirin.

Answer 1

Türkçede sıkça karıştırılan bu fiilin doğru yazılışı reddediyorum şeklindedir. Kesinlikle tek "d" ile "redediyorum" şeklinde yazılmaz. Bu, Türkçedeki dil bilgisel bir kural olan ünsüz türemesi ve ünsüz yumuşaması kurallarının birleşimiyle ortaya çıkan bir durumdur.

Ünsüz Türemesi ve Yumuşaması: Neden İki "d"?

"Reddetmek" fiili, aslında "ret" kelimesi ile yardımcı fiil olan "etmek"in birleşiminden oluşur. Buradaki kilit noktalar şunlardır:

1. Ünsüz Yumuşaması (t > d): "Ret" kelimesi aslen Arapça kökenli olup 't' sesiyle biter. Ancak Türkçede "etmek" yardımcı fiiliyle birleşirken, kelimenin sonundaki 't' sesi 'd'ye dönüşür. Yani 'ret' kökü 'red' haline gelir. Bu durum, "seyahat etmek" -> "seyahat ediyorum" gibi durumlardan farklıdır çünkü "ret" kelimesi tek heceli ve özel bir durum arz eder.

2. Ünsüz Türemesi (d > dd): En önemli nokta burasıdır. 'Red' kökü "etmek" yardımcı fiiliyle birleşirken, iki sesli harf arasına bir "d" sesi daha girer ve kelime reddetmek halini alır. Bu, kelimenin telaffuzunu kolaylaştırmak ve akıcılığı sağlamak için doğal olarak gelişmiş bir dil kuralıdır. Benzer durumları hissetmek (his+etmek), zannetmek (zan+etmek), affetmek (af+etmek) gibi fiillerde de görürüz. Hepsinde de ikizleşen bir ünsüz vardır.

Bu iki kuralın birleşimi sonucu, "ret + etmek" = "reddetmek" fiilini elde ederiz. Dolayısıyla bu fiili şimdiki zamanda çekerken de reddediyorum şeklinde iki "d" ile yazmak zorunludur.

Yaygın Hata ve Pratik Çözüm

İnsanlar genellikle "reddetmek" fiilini sanki "red" kelimesine doğrudan "etmek" eklenmiş gibi düşünüp tek "d" ile yazma eğilimindedirler. Ancak yukarıda açıkladığım gibi, Türkçe dil yapısı bu özel fiil için bir ünsüz türemesi gerektirir.

Pratik ipucu: Eğer bir kelimenin "ret" ile başlayıp "etmek" ile devam ettiğini duyuyorsan, aklına hemen "hissetmek" veya "zannetmek" gelsin. Onları nasıl iki "s" veya iki "n" ile yazıyorsan, "reddetmek" fiilini de iki "d" ile yazman gerektiğini hatırla. Bu fiil, sanki "red" kelimesine "detmek" eklenmiş gibi düşünülebilir, ancak dilbilgisel kökeni "ret + etmek" ve ardından gelen ses olaylarıdır.

Sonuç olarak, gerek yazılı dilde gerekse resmi iletişimde reddediyorum şeklini kullanmak hem dilbilgisel açıdan doğrudur hem de Türkçe'nin kurallarına tamamen uygundur. Tek "d" ile yazmak ise bariz bir yazım yanlışıdır.