Question

Türkiye'de kaç il özel idaresi vardır?

Answer 1

Türkiye'de şu anda 51 il özel idaresi bulunuyor.

Bu sayının temelinde, Türkiye'nin idari yapısında önemli bir değişime yol açan 2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun yatıyor. Bu kanun, 2014 yerel seçimleriyle tam anlamıyla yürürlüğe girdi.

Kanunun İl Özel İdareleri Üzerindeki Etkisi

6360 sayılı Kanun ile birlikte, büyükşehir belediyesi statüsü kazanan 30 ilde (sonradan eklenenlerle birlikte toplam 30 büyükşehir) il özel idareleri tüzel kişiliklerini kaybetti ve kapatıldı. Bu illerdeki il özel idarelerinin tüm görev, yetki, sorumluluk, taşınır ve taşınmaz malları, alacak ve borçları ilgili büyükşehir belediyelerine, ilçe belediyelerine veya merkezi idareye (Valilikler aracılığıyla ilgili bakanlıklara) devredildi. Personelleri de farklı kurumlara aktarıldı.

Dolayısıyla, bu 30 büyükşehir ilinde artık il özel idaresi diye bir yapı yok.

Mevcut Durum: 51 İl Özel İdaresi

Toplam 81 ilimizden 30'u büyükşehir statüsünde olduğu için, geriye kalan 51 ilimizde il özel idareleri varlıklarını sürdürüyor. Bu illerde, il özel idareleri yerel yönetim birimi olarak faaliyet gösteriyor ve esasen ilin köyleri ile kırsal alanlarının altyapı, üst yapı, imar, çevre, tarım, kültür, turizm gibi konularda kalkınması ve hizmetlerin götürülmesi görevini üstleniyorlar.

Uzmanlık Gerektiren Püf Noktaları

• Görev Tanımı Farkı: Büyükşehir olmayan illerdeki İl Özel İdareleri, özellikle kırsal kesimde yol, su, kanalizasyon, tarımsal destek projeleri, küçük ölçekli sağlık ve eğitim yapıları gibi hayati hizmetleri yürütüyor. İlin genel imar planlarının hazırlanmasında ve uygulamasında da kilit rol oynuyorlar. Merkezdeki Vali'nin başkanlığında, İl Genel Meclisi'nin aldığı kararlarla çalışıyorlar.
• Bütçe ve Kaynaklar: Büyükşehirler dışındaki bu il özel idareleri, genellikle merkezi bütçeden aldıkları paylar, kendi öz gelirleri (harçlar, vergiler) ve çeşitli projeler için sağlanan fonlarla hizmet üretiyorlar.
• Geçiş Sürecinin Etkileri: Benim tecrübelerime göre, büyükşehir olan illerdeki il özel idarelerinin kapatılması, ilk başta önemli bir adaptasyon süreci yarattı. Eski il özel idarelerinin güçlü bir kurumsal hafızası ve özellikle kırsal alanda geniş bir hizmet ağı vardı. Bu yetkilerin dağılması, bazı bölgelerde geçici olarak hizmet aksaklıklarına yol açsa da, zamanla büyükşehir ve ilçe belediyeleri bu görevleri üstlenerek sistem oturdu. Ancak, özellikle kırsal kalkınma projelerinin tek elden ve bütüncül bir yaklaşımla yürütülmesi konusunda, büyükşehir olmayan illerdeki il özel idarelerinin hala ne denli önemli bir boşluğu doldurduğunu sen de yakından gözlemleyebilirsin.

Özetle, Türkiye'de şu anda 51 adet il özel idaresi aktif olarak görevine devam ediyor.