Öncelikle endişen yersiz; vade tarihi boş bırakılmış bir senet, kambiyo hukuku açısından hükümsüz olsa da borcu silmez. Arkadaşının "geçersiz" iddiası, borcun varlığını inkar etmesi anlamına gelmez, sadece kambiyo takibi yapamamanı sağlar. Yani elindeki belge, bir adi yazılı borç senedi (dekont, makbuz, ikrarname) niteliğinde kabul edilir ve bu vesileyle icra takibi başlatmak tamamen mümkündür.
Kambiyo Vasfı Neden Kaybedilir?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve ilgili senet hukuku mevzuatına göre, bir senedin kambiyo senedi sayılabilmesi için zorunlu unsurların eksiksiz bulunması gerekir. Bunlardan biri de vade tarihidir. Vade tarihi boş bırakılmışsa, o belge "mücerret borç ikrarı" (adi senet) haline gelir. Bu durumda:
Kambiyo icra takibi (hemen haciz, itiraz süresinin kısalığı gibi avantajlar) kullanılamaz.
Borçlu, kambiyo takibine itiraz ederse takibi durdurabilir.
* Ancak adi borç takibi yoluna gidilebilir.
Pratikte Ne Yapmalısın?
- Adi İcra Takibi Başlat: Noter aracılığıyla veya icra dairesine giderek, elindeki boş vadeli senedi delil olarak gösteren bir genel hacizli borçluya karşı adi borç takibi başlat.
- İtiraz Süresi: Borçlu, takip talebinin tebliğinden itibaren 2 hafta içinde itiraz edebilir. İtiraz etmesi durumunda takipten geçerli ipuçları kaybetsin diye, alacağın varlığını kanıtlaman gerekecektir.
- Kanıt Gücü: Boş vadeli senet, mahkemede veya icra dairesinde bir yazılı delil niteliğindedir. Arkadaşın senedin sahte olduğunu veya borcu ödendiğini iddia ederse, bu iddiayı ispat yükü ona geçer. Ancak senin lehine olan en güçlü argüman, senedin üzerindeki imzasının o kişiye ait olmasıdır.
Kritik Püf Noktası
Bu süreçte tek dikkat etmen gereken nokta, zaman dilimidir. Kambiyo takibi 10 yıl, adi borç takibi ise 10 yıllık zamanaşımına tabidir (ticari işletmeler arasıysa 3 yıl). Seni ezmeye çalışan kişi, senin "senet geçersiz" demenle borcun ortadan kalkacağını sanıyor. Oysa senet geçersiz olsa bile borç ilişkisi devam ediyor.
Eğer borç miktarı yüksekse, takibi başlatmadan önce alacak davası açarak kesinleşmiş bir ilam almak, itiraz halinde daha sağlam bir zemin oluşturur. Ancak çoğu durumda, senedin üzerindeki imza ve borç miktarı açıkça yazılıysa, direkt icra takibi ile borçlu ciddi baskı altına alınır ve ödeme yoluna gitmek zorunda kalır. Unutma, boşluk bir hile değildir; sadece prosedürel bir eksikliktir ve alacak hakkını ortadan kaldırmaz.