Çok severim ama evde yaptıklarımda ya kek çok kuru oluyor ya da süt şerbetinin tadı tam oturmuyor. Özellikle o süngerimsi dokuyu ve sütlerin oranını merak ediyorum. Bir sırrı var mı bunun, ustalar nasıl yapıyor?
Gerçek Arnavut trileçesinin o efsanevi süngerimsi dokusunu ve dengeli süt tatını yakalamanın en kritik anahtarı, sütlü kek hamurunda değil, şerbetin soğukluk derecesinde ve sütlerin pişirme tekniğinde gizlidir. Çoğu kişi şerbeti sıcak veya ılık olarak döker; bu, kekin gözeneklerini anında kapatır, dokuyu hamurlaştırır ve o istediğin "sünger" hissini öldürür. Şerbetini mutlaka buzdolabında soğuttuğun haliyle, keki fırından çıkarıp oda sıcaklığında 10-15 dakika dinlendirdikten sonra yavaşça dök. İlk 30 dakikada şerbetin kuru kesim yüzeyine temas etmesi, alt katmanların ise henüz nemli kalması için ideal zamanlamadır.
Süt tatında dengeyi sağlamak için üç sütü (inek, keçi ve koyun) aynı potada birleştirmen yetmez; her birinin karakterini koruyarak pişirmen gerekir. Koyun sütünün yoğunluğunu ve keçi sütünün hafif ekşimsi, keskin aromasını kaybetmemek için karışımı orta ateşte, sürekli karıştırarak pişir. Sütü kaynatma noktasına getirdiğinde proteinler pıhtılaşır ve tat "kızgın" bir hal alır. Sütü kaynamadan hemen önce, tuz ve vanilya ekleyip ocaktan al. Bu aşamada nişasta kullanmak dokuyu daha pürüzsüz yapar ama Arnavut usulünde çoğu usta, sadece sütün kendisinden gelen yoğunluğu ve uzun pişirme süresini tercih eder. Eğer evde koyun sütü bulamıyorsan, inek sütü ile çok az miktarda keçi sütü karışımı bile o "dengeli üç süt" hissini büyük ölçüde verir.
Kek tarafında ise dikkat etmen gereken püf nokta, yumurta beyazlarını tamamen ayrı olarak katı kıvamda çırpmaktır. Sarılarını hamura ekleyip un ve nişastayı ektikten sonra, beyazları kabartıcı etkisi olmadan, sadece hacim ve hava kabarcığı vermek için hamura katla. Bu teknik, kekin kesildiğinde gözeneklerin ince ve eşit dağılmasını sağlar.
Benim kendi mutfağımda kullandığım ve asla hata yapmadığım pratik çözüm: Şerbeti hazırladıktan sonra içine bir avuç taze yenibahar (tarçın) ve bir tutam tuz atıp, buzdolabında en az 4 saat bekletiyorum. Soğuk şerbet, sıcak kekin gözeneklerine daha yavaş ve derinlemesine işler. Ayrıca keki fırından çıkarır çıkarmaz, ortasına çok derin olmayan bir çukur açmak yerine, tepsiyi hafifçe sallayarak kekin yüzeyindeki kabukların çatlamasına izin veriyorum; bu çatlaklar, soğuk şerbetin kekin içine homojen şekilde sızmasını sağlayan doğal kanallardır. Sonuçta elde edeceğin, dilimlendiğinde dağılmayan, ıslak ama batmayan, her lokmasında farklı bir süt aroması hissettiren o otantik lezzet olacaktır.