Michel de Montaigne, Batı felsefe tarihinin en önemli figürlerinden biri olarak, aslında tek bir büyük eseriyle tarihe adını yazdırmıştır. Ancak bu eserin içeriği, hacmi ve derinliği, onu standart bir kitap olmaktan çıkarıp devasa bir entelektüel evrene dönüştürür.
Montaigne’in kaleme aldığı tek asıl eser, 1580 yılında yayımlanan Essais (Denemeler) adlı üç ciltlik yapıttır. Bu kitap, modern deneme türünün (essay) kurucusu olarak kabul edilir. Montaigne, bu eserde "denemek" (test etmek, deneylemek) fiilinden türeyen essayer fiilini kullanarak, kendi zihnini, duygularını, korkularını, zevklerini ve toplumsal gözlemlerini okuyucuya sunar.
Kitap yapısı ve içeriği:
Birinci Cilt: Genellikle daha kısa, daha özgün ve kişisel notlar içerir. Ölüm, alışkanlıklar ve eğitim gibi konulara değinir.
İkinci Cilt: Daha uzun, daha entelektüel ve felsefi tartışmalar barındırır. Diğer yazarların metinlerini alıntılayıp yorumlar (örneğin Plutarkos, Seneca, Cicero).
* Üçüncü Cilt: Yazarın ölümünden kısa bir süre önce, 1588’de yayımlanmıştır. Bu cilt, Montaigne’in zihinsel evrimini ve özellikle "Apollonius Tyana’nın hayatı üzerine" başlıklı devasa bir incelemeyle karakterize edilir.
Montaigne’in eserini okurken dikkat etmen gereken püf nokta, kitabın sistematik bir felsefi sistem sunmamasıdır. Aksine, akışkan, dağınık ve diyalogcu bir yapıya sahiptir. Bu durum, okuyucuyu pasif bir alıcı olmaktan çıkarıp aktif bir ortak yapar.
Eğer Montaigne’e yeni başlıyorsan, kitabı baştan sona, kronolojik bir ders gibi okumaya çalışma. Bunun yerine, tema bazlı okuma yapmanı öneririm. Örneğin, "öğrenme", "ölüm" veya "alışkanlıklar" başlıklarıyla ilgili bölümleri seçerek başla. Montaigne’in dilini ve ritmini hissetmek için, önce kısa makalelerden (örneğin "Denemeler üzerine" veya "Alışkanlıklar üzerine") başlamak, seni o derin felsefi okyanusa daha rahat adapte eder.
Sonuç olarak, Montaigne’in eserleri tek bir başlık altında toplanır: Denemeler. Ancak bu tek eser, insan ruhunun, aklın ve toplumun en köklü sorularına verdiği en samimi cevapları barındıran, asla eskimeyen bir başyapıttır.