Deepfake mağduruyum: Sosyal medyadaki sahte görüntüler KVKK kapsamına girer mi, hukuki süreç nasıl işler?

Question

Bir tanıdığımın yüzü kullanılarak üretilmiş deepfake görüntüler sosyal medyada hızla yayılıyor, durum çok rahatsız edici. Kişisel Verileri Koruma Kanunu (KVKK) bu tür bir manipülasyonu kapsar mı, yoksa şahıslara karşı hakaret veya özel hayatın ihlali mi sayılır? Mağduriyetin giderilmesi ve faillerin tespiti için izlememiz gereken yasal adımlar konusunda bilgiye ihtiyacım var.

Answer 1

Sevgili okuyucu,

Dijital dünyanın hızla değişen yüzü, beraberinde bazen gerçekten de kâbusa dönüşebilen durumları getiriyor. Deepfake teknolojisi de bunlardan biri. Bir tanıdığınızın yüzünün kullanılarak üretilmiş deepfake görüntülerinin sosyal medyada hızla yayıldığı haberi, sadece sizin için değil, hepimiz için içimizi acıtan, endişe verici bir tablo çiziyor. Bu durumu yaşayan herkesin ilk aklına gelenler: "Ne yapacağım?", "Bu yasal mı?", "Kimden yardım isteyeceğim?" oluyor.

Türkiye'nin önde gelen bir uzmanı olarak, bu hassas konuda size hem profesyonel hem de samimi bir rehber sunmak istiyorum. Yalnız değilsiniz ve bu tür manipülasyonlara karşı hukuk sistemimizin sunduğu önemli kalkanlar var.

Deepfake Kâbusu: Kimliğiniz Çalındığında Duyulan O Derin Boşluk

Deepfake, yapay zeka ve derin öğrenme algoritmaları kullanılarak, bir kişinin görüntüsünü veya sesini başka bir videoya ya da sese montajlama tekniğidir. Gerçekçi görünüşleri ve ikna edicilikleri, onları özellikle sosyal medyada ve haber sitelerinde yanlış bilgi yayma, itibar zedeleme veya dolandırıcılık amacıyla korkutucu bir araç haline getiriyor. Düşünsenize, bir sabah uyandığınızda kendi yüzünüzle veya sevdiğiniz birinin yüzüyle üretilmiş, aslında hiç yapmadığınız veya söylemediğiniz şeylerin yer aldığı videolarla karşılaşıyorsunuz. Bu, sadece bir görüntü manipülasyonu değil, aynı zamanda kişinin kimliğinin, itibarının ve özel hayatının derinlemesine ihlalidir. Bu durum, mağdurda psikolojik travmalara, sosyal dışlanmaya ve ciddi maddi kayıplara yol açabilir.

KVKK Kıskacında Deepfake: Kişisel Veri midir?

Sorunuzun can alıcı noktalarından biri: Deepfake görüntüleri KVKK (Kişisel Verileri Koruma Kanunu) kapsamına girer mi? Cevap kesinlikle EVET.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca kişisel veri, "kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi" olarak tanımlanmıştır. Bir kişinin yüz görüntüsü, sesi, fiziki özellikleri gibi unsurlar, o kişinin kimliğini belirlemede kullanılan ve başka verilerle birleştirildiğinde kişiyi benzersiz kılan biyometrik verilerdir.

Deepfake teknolojisiyle üretilen ve gerçek bir kişinin yüzünü veya sesini barındıran görüntüler ve sesler:
Kimliği Belirli veya Belirlenebilir Kişiye Aittir: Çünkü manipülasyon, belirli bir kişinin yüzü veya sesi üzerine inşa edilmiştir.
Kişisel Veri Niteliğindedir: Yüzünüz, kimliğinizin en temel parçalarından biridir ve sizin izniniz olmadan kullanılması, işlenmesi ve yayılması KVKK'ya aykırıdır.

KVKK, kişisel verilerin açık rıza olmaksızın işlenmesini yasaklar. Deepfake ile üretilen görüntülerde, mağdurun rızası hiçbir şekilde alınmadığı için, bu durum doğrudan KVKK ihlali teşkil eder. Kanun, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesinin engellenmesi, verilere hukuka aykırı erişimin önlenmesi ve verilerin muhafazasını sağlamak amacıyla çeşitli düzenlemeler içermektedir. Dolayısıyla, bir deepfake mağduru olarak, kişisel verilerinizin hukuka aykırı bir şekilde kullanılması nedeniyle KVKK kapsamında haklarınız bulunmaktadır.

Ancak KVKK, daha çok veri sorumlularına (şirketler, kurumlar vb.) yönelik bir düzenleme olduğu için, deepfake görüntüsünü üreten ve yayan kişi genellikle doğrudan bir "veri sorumlusu" tanımına girmeyebilir. Bu noktada, KVKK'ya şikayet başvurusu yapabileceğiniz gibi, hukuk sistemimizin diğer güçlü kolları devreye girer.

Sadece KVKK mı? Hukuk Sistemimizin Diğer Kalkanları

Deepfake mağduriyetinde, sadece KVKK değil, Türk Ceza Kanunu (TCK), 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun ve hatta Medeni Kanun gibi birden fazla yasal düzenleme devreye girer. Bu da mağduriyetinizi farklı açılardan ele alabileceğiniz anlamına gelir.

Türk Ceza Kanunu (TCK): Ceza Hukukunun Sert Yüzü

Deepfake mağduriyetinizde, failin ağır cezalarla karşılaşmasını sağlayabilecek birden fazla TCK maddesi söz konusu olabilir:

• Özel Hayatın Gizliliğini İhlal (TCK m. 134): Gerçek olmasa bile, bir kişinin özel hayatına dair "görüntü veya sesleri" hukuka aykırı olarak kaydetmek veya yaymak ciddi bir suçtur. Deepfake, bu kapsamda ele alınabilir.
• Kişisel Verilerin Kaydedilmesi ve Yayılması (TCK m. 135, 136): Kişisel verileri (yüz görüntüsü, ses) hukuka aykırı olarak kaydetmek, ele geçirmek veya başkalarına vermek, yaymak bu suçların kapsamına girer. Deepfake, kişinin izni olmadan görüntüsünü işleyip yaydığı için bu maddeler doğrudan uygulanabilir.
• Hakaret (TCK m. 125): Eğer deepfake görüntüler, mağdurun onur, şeref ve saygınlığını rencide edici nitelikteyse, hakaret suçu da oluşabilir.
• Müstehcenlik (TCK m. 226): Eğer deepfake içerikler müstehcen nitelikteyse, bu suç da fail hakkında uygulanabilir.
• Dolandırıcılık (TCK m. 157, 158): Eğer deepfake, mağdurun veya üçüncü kişilerin maddi zarara uğramasına yol açacak şekilde, aldatıcı bir hareketle kullanılıyorsa (örneğin sahte bir reklam veya yatırım dolandırıcılığı), dolandırıcılık suçu da işlenmiş olur.

5651 Sayılı Kanun: İnternet Ortamındaki Hız Tuzağı

Bu kanun, özellikle internet ortamında yayımlanan içeriğin hukuka aykırılığı durumunda içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi konularında hızlı ve etkili çözümler sunar. Deepfake görüntüleri internette yayımlandığı anda, bu kanun devreye girerek mağduriyetin yayılmasını engelleme konusunda kritik bir rol oynar. Sulh Ceza Hakimliği'nden alacağınız bir kararla, deepfake içeriğinin ilgili sitelerden kaldırılması veya erişiminin engellenmesi sağlanabilir. Bu, dijital ortamdaki hızlı yayılımı durdurmak için atılabilecek en acil ve etkili adımlardan biridir.

Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu: Manevi Tazminatın Adresi

Deepfake mağduriyeti, kişinin kişilik haklarına ağır bir saldırıdır. Bu saldırı sonucunda yaşadığınız üzüntü, elem, itibar kaybı ve psikolojik travmalar nedeniyle manevi tazminat davası açma hakkınız bulunmaktadır. Ayrıca, deepfake sonucunda bir maddi zararınız (iş kaybı, gelir düşüşü vb.) oluştuysa, maddi tazminat davası da açabilirsiniz.

Peki, Mağdur Olarak Hangi Adımları Atmalısınız? (Pratik Rehber)

Bu kadar hukuk maddesi arasında boğulmayın, asıl önemli olan atmanız gereken somut adımlar:

1. Sakin Kalın ama Hızlı Hareket Edin: Panik yapmak yerine, soğukkanlılıkla ve hızla hareket etmek çok önemli. İnternet ortamında içerik anında yayılabilir ve silinse bile izleri kalabilir.
2. Delil Toplayın: Dijital Ekmek Kırıntılarınızı Saklayın!
   • Deepfake görüntülerinin veya videolarının yayımlandığı sosyal medya gönderilerinin ekran görüntülerini veya video kayıtlarını alın.
   • Bu gönderilerin URL adreslerini (linklerini) mutlaka kaydedin.
   • Yayınlanma tarih ve saatini not edin.
   • Mümkünse, görüntülerin yayıldığı platformlardaki kullanıcı adlarını, hesap bilgilerini de kaydedin.
   • Bu deliller, hukuki sürecin temelini oluşturacak ve faillerin tespitinde kilit rol oynayacaktır.
3. Hukuki Destek Alın: Uzman Bir Avukatın Rehberliği Şart!
   • Bu tür siber suçlar ve kişisel veri ihlalleri konusunda tecrübeli bir avukattan mutlaka hukuki destek alın. Alanında uzman bir avukat, hangi kanun maddelerinin uygulanacağını belirleyecek, delillerinizi doğru şekilde toplamanıza yardımcı olacak ve sizi tüm yasal süreçte yönlendirecektir.
4. Savcılığa Suç Duyurusunda Bulunun:
   • Topladığınız delillerle birlikte avukatınız aracılığıyla Cumhuriyet Savcılığı'na giderek suç duyurusunda bulunun. Bu, ceza hukuku sürecini başlatır ve faillerin tespiti ile cezalandırılmasını sağlar. Unutmayın, suç duyurusunu "tanıdıklarınızın yüzü kullanılarak" yapıldığını belirterek, onların da mağduriyetini dile getirerek yapabilirsiniz.
5. Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Kaldırılması Talebinde Bulunun:
   • Avukatınız aracılığıyla, deepfake içeriğinin yayımlandığı platformlara yönelik Sulh Ceza Hakimliği'ne erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılması başvurusunda bulunabilirsiniz. Bu süreç, internetten içeriğin en hızlı şekilde kaldırılmasını sağlar. Hukuk bürolarının bu konuda özel bir deneyimi vardır ve bu işlemleri sizin adınıza hızla yürütürler.
6. KVKK'ya Şikayet (Opsiyonel ama Değerli):
   • Eğer deepfake içeriğini yayan veya yayımlanmasına izin veren belirli bir kurum, şirket veya "veri sorumlusu" niteliğinde bir oluşum varsa, Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na (KVKK) şikayette bulunabilirsiniz. KVKK, veri sorumlularına idari para cezaları uygulayabilir ve veri güvenliği önlemleri almalarını sağlayabilir.
7. Maddi ve Manevi Tazminat Davası Açın:
   • Ceza davası devam ederken veya sonrasında, yaşadığınız mağduriyetin telafisi için hukuk mahkemelerinde maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz. Bu davalar, hem uğradığınız maddi zararları karşılamaya hem de yaşadığınız psikolojik yıkımın bir nebze olsun tazmin edilmesine yöneliktir.

Unutmayın: Önlem Almak Her Zaman Daha İyidir!

Her ne kadar bu makale mağduriyet durumunda atılacak adımlara odaklansa da, bu tür olayların önüne geçmek için hepimizin dijital okuryazarlığını artırması gerekiyor:
Tanımadığınız kişilerden gelen bağlantılara tıklamayın.
Şüpheli gördüğünüz içeriklerin doğruluğunu teyit etmeden paylaşmayın.
* Sosyal medyada paylaştığınız kişisel verilerin (fotoğraflar, videolar, ses kayıtları) potansiyel risklerini daima göz önünde bulundurun.

Son Sözler

Deepfake mağduriyeti, modern çağın en sarsıcı siber saldırılarından biridir. Bu tür bir durumla karşı karşıya kaldığınızda hissettiğiniz çaresizliği ve öfkeyi derinden anlıyorum. Ancak bilmelisiniz ki Türkiye'deki hukuk sistemi, bu tür ihlallere karşı size birden fazla kalkan sunuyor. Önemli olan, doğru adımları doğru zamanda atmak ve profesyonel hukuki destek almaktan çekinmemektir.

Unutmayın ki yalnız değilsiniz. Bu zorlu süreçte yanınızdayız ve haklarınızın korunması için atacağınız her adımda size destek olmak için buradayız. Mücadelenizde kararlı olun, adalet yerini bulacaktır.