Question

Aile ici siddetin çocuklar üzerindeki etkileri nelerdir?

Answer 1

Aile içi şiddet, ister doğrudan fiziksel veya duygusal istismara maruz kalma şeklinde olsun, isterse tanık olma şeklinde olsun, çocuklar üzerinde derin ve kalıcı yıkıcı etkilere sahiptir. Bu durum, çocuğun sadece o anki değil, tüm gelecek yaşamını şekillendiren bir travma kaynağıdır.

İşte bu etkilerin temel başlıkları:

1. Psikolojik ve Duygusal Etkiler

Şiddete maruz kalan veya tanık olan çocuklar, sürekli bir korku, kaygı ve stres ortamında yaşarlar. Bu durum, beyin gelişimlerini olumsuz etkiler ve şunlara yol açar:

• Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Belirtileri: Gece kabusları, uyku sorunları, yatağa işeme, ani irkilmeler, sürekli tetikte olma hali.
• Duygu Durum Bozuklukları: Depresyon, kronik üzüntü, neşesizlik, anksiyete bozuklukları, panik ataklar.
• Düşük Özsaygı ve Güvensizlik: Kendini değersiz hissetme, sevilmediğini düşünme, sürekli suçluluk ve utanç duygusu. Genellikle şiddet olaylarını kendi hataları olarak içselleştirirler.
• Bağlanma Sorunları: Güvenli bağlanma geliştirmede zorluklar, ebeveynlere veya diğer yetişkinlere karşı güvensizlik.
• Dissosiyasyon: Gerçeklikten kopma, olayları zihinsel olarak reddetme veya unutma eğilimi.

2. Davranışsal Etkiler

Çocukların yaşadıkları bu travma, davranışlarına da yansır:

• Saldırganlık veya Geri Çekilme: Ya akranlarına veya daha küçüklere karşı saldırgan davranışlar sergilerler ya da tamamen içe kapanık, sosyal olarak izole bireyler olurlar.
• Akademik Başarısızlık: Konsantrasyon eksikliği, dikkat dağınıklığı ve öğrenme güçlükleri nedeniyle okul performansları düşer.
• Riskli Davranışlar: Ergenlik döneminde madde bağımlılığı, alkol kullanımı, erken yaşta cinsel ilişki, çeteleşme gibi riskli ve yıkıcı davranışlara yönelme eğilimi.
• Şiddet Döngüsünü Tekrarlama: Maalesef, şiddete tanık olan veya maruz kalan çocuklar, ileriki yaşlarda ya kendileri şiddet uygulayan ya da şiddete maruz kalan bireyler olma riskini taşırlar. Şiddeti bir iletişim veya problem çözme yöntemi olarak "öğrenirler."

3. Fiziksel ve Bilişsel Etkiler

Kronik stres, çocukların fiziksel sağlığını da olumsuz etkiler:

• Psikosomatik Şikayetler: Sık baş ağrıları, karın ağrıları, mide bulantısı gibi açıklanamayan fiziksel rahatsızlıklar.
• Gelişimsel Gecikmeler: Özellikle küçük çocuklarda motor becerilerde veya dil gelişiminde gecikmeler görülebilir.
• Bilişsel İşlevlerde Zayıflık: Problem çözme, hafıza ve karar verme yeteneklerinde bozukluklar.

4. Sosyal ve İlişkisel Etkiler

Sağlıklı sosyal ilişkiler kurmada zorluk yaşarlar:

• Akran İlişkilerinde Sorunlar: Arkadaş edinmede veya sürdürmede güçlük, zorbalığa uğrama veya zorbalık yapma.
• Empati Eksikliği: Kendi yaşadıkları travmanın etkisiyle başkalarının duygularını anlamakta zorlanabilirler.

Bir uzman olarak tecrübelerime dayanarak söyleyebilirim ki, bir çocuğun bu durumdan kurtulması ve sağlıklı bir gelişim göstermesi için mutlaka dışarıdan bir müdahale ve destek şarttır. Şiddete tanık olan ya da maruz kalan bir çocuğun yapabileceği en önemli şey, güvendiği bir yetişkinle (öğretmen, akraba, komşu) konuşmak ve profesyonel yardım arayışına girmektir. Unutma, bu çocuğun suçu değil, asla senin hatan değil. Yardım istemek, güçsüzlük değil, aksine en büyük güçtür.