Sıcak havalarda mutfakta ocağın başında uzun saatler geçirmek yerine, hazırlanıp dinlendirilen lezzetlere yönelmek en akıllıca hamle. Zeytinyağlıların asıl sihri, piştikten sonra soğuyarak lezzetini tam olarak bulmasından gelir. Bu yüzden, fırını veya ocağı gerektirmeyen veya çok kısa süreli pişirme isteyen, soğuk servis edilen tariflere odaklanmalısın. İşte ezber bozan, hem hafif hem de misafir sofralarında "bu ne?" dedirtecek üç öneri:
1. Turşu Kavurması (Soğuk Versiyonu)
Evet, turşu kavurma. Ama klasik ocağın üstündeki değil, soğuk servis edilen hali. Kısırda veya salatalarda kullandığın turşuları (lahana, biber, turşu) ince ince kıyıp bolca sızma zeytinyağı, bolca maydanoz ve taze nane ile harmanla. Üzerine çok az limon suyu ve isteğe göre nar ekşisi ekle. Bu tarifte pişirme yok; amaç, turşunun ekşiliğini zeytinyağının yumuşaklığıyla dengelerken, taze otların ferahlatıcılığını ön plana çıkarmak. Püf noktası: Turşuların tuzunu mutlaka yıkayıp süz. Aşırı tuzlu kalırsa, üzerine ekleyeceğin limon suyu ile dengelemek zorlaşır. Ben bu tarifi hazırlayıp buzdolabında en az 2-3 saat dinlendiriyorum; o zaman lezzetler birbirine geçer ve her lokma ayrı bir keyif oluyor.
2. Fesleğenli ve Kapari Taneli Kısır
Kısır hep aynı olmalı diye bir kural yok. İnce bulgur yerine arpanın tanesi veya küçük haşlanmış makarnalarla (şehriye) oynayıp dokusunu değiştirebilirsin. Ama asıl farkı yaratan malzemeler: Bolca taze fesleğen, kapari tanesi, dilimlenmiş siyah zeytin ve üzerine serpiştirilen çiçek tuzu. Fesleğenin o taze, nane benzeri ama daha derin aroması, yaz sıcağında damakta bir serinlik hissi yaratır. Kapari taneleri ise asidik yapısıyla yağlılığı keserek yemeğin hafif kalmasını sağlar.
3. Mercimekli ve Naneli Soğuk Çorba (Zeytinyağlı Bazında)
Bir çorba dendiğinde aklınıza sıcak gelen şeyler gelsin, ama yazın bu tarif hayat kurtarıcı. Kırmızı mercimeği haşlayıp blenderdan geçir, içine bolca taze nane, kimyon, bir diş sarımsak ve bol zeytinyağı ekleyin. Limon suyuyla asiditesini arttırın. Bu karışımı buzdolabında soğuttuktan sonra, üzerine ince ince kıyılmış taze rezene veya kırmızı soğan serpip servis edin. Rezene, o hafif portakal aromasıyla zeytinyağının topraklı tadını harmanlayarak çok farklı, neredeyse "meze" tadında bir çorba ortaya çıkarıyor.
Genel Tavsiye:
Bu tariflerin tamamında zeytinyağının kalitesi her şeydir. Soğuk servis edileceği için yağın kendi aroması daha baskın hissedilir; bu yüzden asla ucuz veya rafine yağ kullanma. Ek olarak, her tarifin yanına taze limon dilimleri ve bol maydanoz sunmayı unutma. Misafirlerin, o ilk yudumda hem görsel hem de lezzet açısından şaşıracak; çünkü bunlar beklenen klasik "pişmiş" zeytinyağlılardan çok daha hafif ve dinamik lezzetler.