Hayır, yalnızca "mağdur" kalmak zorunda değilsin; Türk Borçlar Kanunu (TBK) senin lehine çok net ve güçlü haklar tanıyor. Durumun, hukuki literatürde fesih veya azaltma hakkı doğuran bir "ifada aksamaya" girer. Anlaştığın işin eksik veya kusurlu yapılması, borçlunun (ustanın) temerrüde düşmesi ve edimini ifa etmemesi anlamına gelir.
Hukuki Dayanak ve Hakların
Öncelikle TBK’nın 470. maddesi ve devamı hükümleri (eski 6098 sayılı kanun öncesi 818 sayılı BK'nın 359. maddesi mantığıyla) devreye girer. İş sözleşmelerinde, işverenin istekleri doğrultusunda yapılmayan veya kusurlu yapılan işlerde tam ifa ilkesi geçerlidir.
- Azaltma Hakkı (TBK m. 470): İşin eksik veya kusurlu yapıldığı kısımlar için ödediğin bedelin o oranda iadesini talep edebilirsin. Yani, sadece eksik yapılan kısmın piyasa değerini veya sözleşmedeki karşılığını keserek kalan tutarı talep etme hakkın var.
- Fesih Hakkı (TBK m. 472): Eğer eksiklik veya kusur, işin bütününü etkileyen önemli bir nitelik taşıyorsa (örneğin; taşıyıcı kolonun yanlış yapılması gibi), sözleşmeyi tamamen feshedip ödediğin tüm parayı geri isteme hakkın doğar. Ancak bu durum, kusurun "önemli" olmasıyla sınırlıdır.
- Tamir ve Yeniden Yapım: TBK m. 471’e göre, borçlunun kusurundan doğan zararları tazmin etmesini isteyebilirsin. Bu, eksik veya kusurlu yapılan işin doğru şekilde yapılması için gerekli masrafı üstlenip, bu masrafı ustaya rücu etme hakkını verir.
Pratikte Ne Yapmalısın?
Duygusal tepkilerle değil, kanıt odaklı hareket etmelisin. Ustayla olan diyalogun "bu kadar olur" şeklinde ilerlemesi, hukuki süreçte senin aleyhine " Kabul" olarak yorumlanabilir.
- Tutanak Düzenle: Eksiklikleri ve kusurları fotoğrafla ve videoya al. Mümkünse, bağımsız bir teknik uzman veya bilirkişi raporu alarak işin ne kadar eksik/kusurlu olduğunu yazılı olarak tespit ettir.
- İhtarname Çek: Derhal bir avukat aracılığıyla veya noter kanalıyla ihtarname çek. Bu ihtarnameyle; işin düzeltilmesini veya eksik kalan kısımların bedelinin iadesini talep et. İhtarname, zamanaşımı sürelerini durdurur ve uzlaşma ihtimalini zora sokar, ancak hukuki pozisyonunu güçlendirir.
- Tahkim veya Dava: İhtarnameye rağmen sonuç alamazsan, tüketici hakem heyetine (tutar sınırlarına göre) veya Asliye Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak menfi tespit davası, davanın redde davası veya alacak davası açabilirsin.
Kritik Püf Noktası
Sözleşmenizin yazılı olup olmadığı çok önemli. Yazılı sözleşme yoksa bile, WhatsApp yazışmaları, ses kayıtları ve tanık beyanları delil niteliği taşır. Ancak en sağlam yol, ihtarname ile resmi bir süreç başlatmaktır. "Bu kadar olur" diyen usta, hukuki bir talep karşısında genellikle geri adım atmak zorunda kalır; çünkü keşif masrafları ve avukatlık ücretleri onu zarara sokacaktır.
Hemen delillerini topla ve profesyonel bir hukuki destekle ihtarname sürecini başlat. Haklarını kullanmak için beklemeye çalışma; zaman aleyhine işliyor.