Ömerli Barajı, İstanbul il sınırları içerisinde, Çekmeköy ve Şile ilçelerinin kesişim noktasına yakın bir konumda yer alır. Daha spesifik olmak gerekirse, Çekmeköy ilçesinin doğusunda ve Şile ilçesinin güneybatısında konumlanmıştır. İstanbul'un Anadolu Yakası'nın ve genel olarak şehrin en kritik içme suyu kaynaklarından biridir.
Ömerli Barajı, İstanbul'un su ihtiyacının karşılanmasında kilit rol oynayan önemli bir havzadır.
İnşa Yılı: Temelleri 1969'da atılan baraj, 1972 yılında işletmeye açılmıştır. Kendi döneminin önemli mühendislik yapılarından biri olarak kabul edilir.
Tipi: Genel olarak bir toprak dolgu tipi barajdır. Bu yapısal özellik, baraja deprem gibi sismik olaylara karşı daha fazla esneklik ve direnç sağlar.
Üzerinde Bulunduğu Akarsu: Başta Riva Deresi ve onun kollarından gelen suları toplayarak büyük bir rezervuar oluşturur. Bu, barajın doğal hidrolojik sistemle uyumlu çalışmasını sağlar.
Depolama Kapasitesi: Oldukça yüksek bir depolama kapasitesine sahip olup, İstanbul'un yıllık içme suyu ihtiyacının önemli bir kısmını tek başına karşılayabilir.
Bir su kaynakları uzmanı olarak sana şunu rahatlıkla söyleyebilirim: Ömerli Barajı sadece bir su deposu değil, aynı zamanda sürekli dikkat ve özen gerektiren canlı bir ekosistemdir.
Barajın İstanbul'a yakın konumu ve çevresindeki yerleşim birimleri, su kalitesini korumayı en hassas konulardan biri yapar. İSKİ (İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi), bu havzanın su kalitesini korumak için yoğun bir izleme ve koruma programı uygular. Örneğin, baraj çevresindeki tarımsal faaliyetler, sanayi atıkları ve evsel kirlilik potansiyelleri sürekli denetlenir. Geçmişte yaşanan kontrolsüz yapılaşma denemeleri ve havzaya yakın yerleşim yerlerinden kaynaklanan atıklar, su kalitesi için ciddi tehditler oluşturmuştur. Bu nedenle, havza koruma planları ve arıtma tesislerinin kapasitesi, barajın sürdürülebilirliği açısından hayati öneme sahiptir.
Baraj çevresi aynı zamanda doğal güzellikleriyle bilinen bir bölgedir ve rekreasyonel faaliyetler için potansiyel taşır. Ancak, su havzası koruma alanı içinde olduğu için çevre düzenlemesi ve insan aktiviteleri konusunda katı kısıtlamalar mevcuttur. Bu kısıtlamalar, hem su kalitesini hem de bölgenin doğal yapısını korumayı amaçlar. Benzer havzalarda gördüğümüz gibi, balıkçılık, piknik ve doğa yürüyüşü gibi faaliyetler belirli kurallar çerçevesinde veya tamamen yasaklanmış olabilir.
Ömerli Barajı, İstanbul'un çoklu su kaynakları stratejisinin vazgeçilmez bir parçasıdır. Kuraklık dönemlerinde veya diğer barajlardaki su seviyelerinin düşmesi durumunda, Ömerli'nin yeterli doluluk oranına sahip olması şehrin su güvenliği için adeta bir can simidi görevi görür. Bu yüzden, meteorolojik verilerle entegre bir şekilde, barajın doluluk oranı ve su tahliye-alma rejimleri son derece titizlikle yönetilir.
Kısacası, Ömerli Barajı, İstanbul'un sadece suyunu temin eden bir yapı değil, aynı zamanda şehrin gelecekteki su güvenliğini, ekolojik dengesini ve yaşam kalitesini doğrudan etkileyen stratejik bir varlıktır.